: Sztuczna inteligencja — co to jest, jak działa i kiedy się narodziła

Termin „artificial intelligence" po raz pierwszy pojawił się w 1956 roku, gdy informatyk John McCarthy opisał sztuczną inteligencję jako „naukę i inżynierię tworzenia inteligentnych maszyn". To jednak nie był początek samego pomysłu. O sześć lat wcześniej, w 1950 roku, Alan Turing opublikował artykuł „Computing Machinery and Intelligence", w którym zamiast pytać, czy maszyna myśli, zaproponował pytanie, czy potrafilibyśmy to rozpoznać. Stąd wziął się słynny test Turinga.

W praktyce sztuczna inteligencja oznacza zdolność maszyny do wykonywania zadań, które dotychczas wymagały ludzkiego umysłu: rozpoznawania mowy, tłumaczenia języków, rozwiązywania problemów i uczenia się na błędach. Portal Gov.pl podkreśla, że system AI składa się z trzech elementów: czujników zbierających dane ze środowiska, logiki operacyjnej w postaci modeli algorytmów oraz siłowników, które wykonują działania zmieniające stan otoczenia. Zgodnie z definicją OECD jest to system oparty na maszynie, który może wpływać na środowisko, formułując zalecenia, przewidywania lub decyzje dotyczące zadanego zestawu celów.

Najważniejsze filary technologii to uczenie maszynowe, sieci neuronowe z głębokim uczeniem oraz przetwarzanie języka naturalnego. Uczenie maszynowe polega na tym, że system analizuje dane historyczne, wykrywa wzorce i automatycznie poprawia swoje działanie. Głębokie uczenie wykorzystuje wielowarstwowe sieci neuronowe inspirowane budową ludzkiego mózgu. To właśnie dzięki nim AI rozpoznaje twarze, tłumaczy teksty i generuje obrazy. Przetwarzanie języka naturalnego pozwala maszynom rozumieć, interpretować i generować ludzką mowę oraz tekst — dzięki niemu asystent głosowy odróżnia „zamów taksówkę do domu" od „zamów taksówkę od domu".

Warto pamiętać, że współczesna sztuczna inteligencja jest wąska. System, który bije mistrzów szachowych, nie potrafiłby zaparzyć kawy. To tak zwana wąska AI, która świetnie radzi sobie z jednym konkretnym zadaniem, ale poza nim jest bezradna. Ogólna AI, czyli hipotetyczny system dorównujący człowiekowi we wszystkich dziedzinach, pozostaje w sferze badań i spekulacji.

Sztuczna inteligencja działa dziś w wyszukiwarkach, systemach rekomendacji platform streamingowych, autonomicznych pojazdach, asystentach głosowych takich jak Siri czy Google Assistant, a także w medycynie, gdzie wspiera lekarzy w analizie obrazów RTG i rezonansu. Generatory treści tworzą teksty, grafiki i kody programistyczne na żądanie użytkownika.

Mimo że AI często wygląda na rozumiejącą, w rzeczywistości nie rozumie świata w ludzkim sensie. Kiedy chatbot odpowiada na pytanie, identyfikuje statystyczne zależności między słowami i generuje najbardziej prawdopodobną odpowiedź. Nadal nie wypracowano powszechnie obowiązującej prawnej definicji sztucznej inteligencji, choć próby podejmuje zarówno Polityka AI w Polsce od 2020 roku, jak i Komisja Europejska.